Inwestowanie w sztukę nie jest już zarezerwowane dla milionerów. Coraz więcej osób z klasy średniej interesuje się kupnem dzieł nie tylko jako dekoracji, ale także jako długoterminowej lokaty kapitału. Problem w tym, że większość początkujących popełnia te same błędy. Zanim wydasz kilka tysięcy na pierwszy obraz, przeczytaj ten poradnik.
1. Sztuka to nie akcje – nie licz na szybki zysk
Rynek sztuki nie działa jak giełda. Płynność jest niska, sprzedaż może trwać miesiącami, a wartość dzieła zależy bardziej od kontekstu kulturowego niż od twardych danych. Nawet prace uznanych artystów nie zawsze zyskują na wartości – a czasem wręcz tanieją, jeśli artysta wypada z obiegu.
Nie kupuj z myślą o szybkim flipie. To najprostsza droga do rozczarowania.
2. Obrazy na zamówienie – świetne do wnętrza, rzadko dobre jako inwestycja
Wielu początkujących kolekcjonerów zaczyna od kupowania obrazów bezpośrednio od artystów, często pod hasłem obrazy na zamówienie. To może mieć sens estetyczny – dopasowujesz kolorystykę i format do wnętrza. Problem w tym, że takie prace najczęściej nie mają rynku wtórnego. Są unikatowe, ale też trudne do odsprzedania, jeśli nie pochodzą od artysty notowanego w domu aukcyjnym.
Z inwestycyjnego punktu widzenia lepsze są prace już wystawiane, obecne w katalogach, z udokumentowaną historią.
3. Patrz na artystę, nie tylko na obraz
Czy artysta ma wykształcenie kierunkowe? Czy wystawiał w renomowanych galeriach? Czy pojawia się w rankingach (np. Art Compass, Kompas Młodej Sztuki)? Nawet jeśli obraz ci się podoba – sprawdź, czy jego twórca ma potencjał na rynku. Inaczej po prostu płacisz za estetykę, a nie wartość inwestycyjną.
4. Dzieła sztuki wymagają konserwacji i… cierpliwości
Farba olejna na płótnie to nie NFT – wymaga przechowywania w odpowiednich warunkach, transportu, ubezpieczenia, a czasem też konserwacji. To wszystko generuje koszty. I nie, nie zawsze da się wszystko „wrzucić w koszty” przy sprzedaży. Zanim kupisz dzieło, zapytaj siebie, czy jesteś gotów trzymać je przez 10 lat i ewentualnie sprzedać z opóźnieniem.
5. Zawsze dokumentuj transakcję i autentyczność
Kupując od artysty – weź fakturę i certyfikat autentyczności. Kupując z drugiej ręki – żądaj dokumentacji, katalogów, historii wystaw i wcześniejszych cen. Brak takich informacji drastycznie obniża wartość dzieła na rynku wtórnym i może zablokować sprzedaż nawet na lata.
Inwestycje w sztukę to ciekawa, ale ryzykowna forma lokowania kapitału. Nie każdy obraz zyska na wartości – szczególnie jeśli kupujesz go emocjami, a nie na podstawie wiedzy o rynku. Jeśli chcesz po prostu udekorować wnętrze – obrazy na zamówienie będą strzałem w dziesiątkę. Ale jeśli myślisz o długoterminowym zysku, zrób research – lub znajdź kogoś, kto zrobi go za Ciebie.
Sprawdź – ręcznie malowany obraz czy wydruk?